U vergelijkt twee onderzoeksmaterialen. Beide leveranciers publiceren een certificaat van een extern laboratorium. Het ene rapport vermeldt een zuiverheidspercentage; het andere vermeldt ook de identiteit en de samenstelling. De bekende uitdrukking „onafhankelijk getest“ geeft het verschil niet helemaal weer.

De rapporten worden nog nuttiger als je het testproces zelf volgt. Wie heeft het monster geselecteerd? Wat heeft het laboratorium ontvangen? Welke vragen moest het beantwoorden? Door die keten te volgen, krijgt de zin meer inhoud en kun je beter bepalen wat het bewijsmateriaal bijdraagt aan je onderzoek.

Begin met de vraag die naar het laboratorium is gestuurd

“Test dit peptide” kan verschillende dingen betekenen. Een laboratorium kan de identiteit ervan onderzoeken, een chromatografisch onzuiverheidsprofiel opstellen of het peptidegehalte bepalen. Dit zijn verwante taken, maar ze leveren verschillende soorten informatie op.

Een duidelijk omschreven opdracht legt het verband tussen de materiaalbeschrijving, de partij en het formulier enerzijds en de vraag die beantwoord moet worden anderzijds. Bij een kwantitatief onderzoek kan dat bijvoorbeeld een voorgeschreven streefwaarde voor het gehalte zijn, met de bijbehorende rapportagebasis. Bij een scheidingsproject kan dat een procedure zijn waarmee relevante verwante stoffen kunnen worden gescheiden.

Dit zorgt ervoor dat het overleg met het laboratorium productiever verloopt. In plaats van te vragen naar de dienst die het meest algemeen klinkt, kan de onderzoeker vragen hoe de voorgestelde meting aansluit bij het daadwerkelijke experiment. Een duidelijk antwoord geeft uitleg over het te verwachten resultaat, de bijbehorende informatie en eventuele vragen die een andere procedure zouden vereisen.

Externe analyse en onafhankelijke steekproeven zijn twee verschillende zaken

Een extern laboratorium kan een monster analyseren zonder dit zelf te hebben geselecteerd. De leverancier kan het flesje kiezen en aanleveren. Als alternatief kan een ontvangende instelling materiaal uit haar eigen aankoop opsturen, of kan gebruik worden gemaakt van een afzonderlijk gedocumenteerde bemonsteringsregeling.

Deze regelingen zijn geen onderling uitwisselbare beschrijvingen. Het rapport moet worden gelezen in het licht van de regeling die daadwerkelijk is toegepast. De monstercode van het laboratorium dat het rapport heeft opgesteld, koppelt de analyse aan het monster dat het heeft ontvangen; uit de bijbehorende partij- en aanleveringsgegevens blijkt waar dat monster vandaan komt.

Dit is met name nuttig wanneer de uniformiteit van een partij van belang is. Een resultaat van één ingediende eenheid geeft uitsluitsel over dat ingediende materiaal. De basis om dit uit te breiden naar een grotere partij is een steekproefvraag, en niet iets dat wordt gesuggereerd door de woorden „derde partij“.

Competentie heeft een afgebakende reikwijdte

Het feit dat men onafhankelijk is van een leverancier en het feit dat men bekwaam is voor een bepaalde meting, zijn twee verschillende zaken. ISO/IEC 17025 heeft betrekking op de bekwaamheid, onpartijdigheid en consistente werking van laboratoria. De norm biedt een kader voor test- en kalibratielaboratoria, en is niet bedoeld als algemene productgoedkeuring. ISO: ISO/IEC 17025.

Als er aanspraak wordt gemaakt op accreditatie, is het de moeite waard om de reikwijdte daarvan door te nemen. UKAS publiceert richtlijnen en overzichten inzake laboratoriumaccreditatie waarin de activiteiten worden vermeld die onder de accreditatie vallen. Een laboratorium kan diensten aanbieden die buiten het geaccrediteerde werk vallen, dus een erkende naam is slechts het begin van die controle. UKAS: publicaties over laboratoriumaccreditatie.

Ook interpretaties verdienen dezelfde aandacht. UKAS LAB 13 gaat in op meningen en interpretaties, waaronder de vraag of deze binnen het geaccrediteerde toepassingsgebied vallen. Dit helpt om een gerapporteerde meting te onderscheiden van een bredere uitspraak over wat die meting betekent. UKAS LAB 13: meningen en interpretaties.

Wat een traceerbaar resultaat eigenlijk inhoudt

Een meting kan via een gedocumenteerde kalibratieketen aan een geschikte referentie worden gekoppeld. Dat is metrologische traceerbaarheid. Het NIST legt uit dat deze traceerbaarheid aan het specifieke meetresultaat is gekoppeld; het gebruik van een gekalibreerd instrument of een NIST-referentiemateriaal op zich is niet voldoende om deze traceerbaarheid voor elk volgend resultaat vast te stellen. NIST: metrologische traceerbaarheid.

Voor een onderzoeker die inhoudsresultaten vergelijkt, is dit een nuttig onderscheid. De kalibratierelatie helpt verklaren hoe de hoeveelheid is toegewezen. De batchrelatie verklaart op welk materiaal de hoeveelheid betrekking heeft. Beide koppelingen zijn van belang, en geen van beide is een vervanging voor de andere.

Een goed leesbaar rapport is nuttiger dan een logo

Het oorspronkelijke rapport brengt al deze elementen samen: het laboratorium dat het rapport heeft opgesteld, het rapportnummer, de beschrijving van het monster, de methoden, de resultaten en relevante opmerkingen. Een uitgesneden zuiverheidscijfer verliest een groot deel van die context.

Een verificatielink kan het controleren van het document vergemakkelijken. Het is handig als de link naar hetzelfde rapport en voorbeeld leidt, met overeenkomende resultaten. Op de homepage van een laboratorium wordt de organisatie voorgesteld, maar kan de authenticiteit van een specifiek certificaat niet worden geverifieerd.

Wanneer je de uitslag met een collega deelt, volstaat een nauwkeurige beschrijving: het genoemde laboratorium heeft het betreffende monster volgens de aangegeven methode onderzocht en de vermelde waarde gerapporteerd. Zo kan de collega direct terugkeren naar het bewijsmateriaal, zonder dat de analyse als een goedkeuring wordt opgevat.

Maak externe toetsing onderdeel van de onderzoeksbeslissing

Het belangrijkste voordeel van testen door derden is dat er een beter onderbouwde beslissing kan worden genomen. Misschien biedt het rapport uitsluitsel over de samenstelling, terwijl de identificatiemethode nog verduidelijking behoeft. Misschien zijn beide duidelijk, maar vereist het experiment een andere kijk op het onzuiverhedenprofiel.

Dat zijn bruikbare conclusies. Het rapport kan worden bewaard naast de ontvangst-, verwerkings- en proefverslagen, met eventuele toelichtingen van het laboratorium als bijlage. Samen geven ze aan waarom het materiaal is geselecteerd en wat er op het moment dat het werk begon over het materiaal bekend was.

Toepassingsgebied van het laboratorium: Dit artikel heeft betrekking op analytisch werk aan onderzoeksmateriaal. Tests in opdracht van derden vormen geen bewijs van geschiktheid voor menselijk of diergeneeskundig gebruik.